Czwartki na Przedzamczu / Zaskakujące znalezisko pod schodami. Kolekcja zabytków archeologicznych z przedwojennych jednostek muzealnych dawnych Prus Wschodnich – dr Bartłomiej Kaczyński, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie (wykład z prezentacją).

Referat poświęcony tzw. Kolekcji Orzechowskiej – zbioru zabytków archeologicznych i naturaliów odnalezionych w piwnicy przy ulicy Orzechowskiej 4 w Warszawie, opracowany i opublikowany w ramach programu Badanie polskich strat wojennych. Dzięki przeprowadzonym analizom archiwalnym, archeologicznym i specjalistycznym udało się ustalić historię oraz źródło pochodzenia większości odnalezionych przedmiotów. Kluczową postacią okazał się Maciej Gierszewski, dawny mieszkaniec budynku i pasjonat kolekcjonerstwa, który najprawdopodobniej zgromadził znaczną część zbioru. Ustalono, że kolekcja składała się z przedmiotów pochodzących z rodzinnego zbioru Gierszewskich, kolekcji Josepha Theodora Blella ze Schlossmuseum w Malborku oraz prawdopodobnie z dawnego muzeum lub prywatnej kolekcji z Pomorza. Wiele zabytków udało się zidentyfikować dzięki zachowanym metrykom, numerom inwentarzowym i przedwojennym publikacjom. Część eksponatów została po II wojnie światowej rozproszona i trafiła na warszawskie bazary, gdzie mogła zostać zakupiona przez Gierszewskiego. Odkrycie Kolekcji Orzechowskiej pozwoliło odtworzyć losy wielu zabytków uznawanych wcześniej za zaginione oraz lepiej poznać historię dawnych zbiorów muzealnych. Kolekcja Orzechowska i jej badania wskazują, że nawet po wielu latach możliwe jest ustalenie pochodzenia cennych zabytków dzięki połączeniu badań historycznych, archiwalnych i archeologicznych.